صد هزار تومان سی سال پیش با صد هزار تومان امروز خیلی فرق دارد. برای همین، قانون میگوید اگر مهریه پول نقد باشد، باید آن را به نرخ روز پرداخت؛ یعنی به اندازهٔ گرانی این سال‌ها بیشترش کرد. مبلغ و سال عقد را بزنید تا حسابش کنیم:
مهریه به نرخ روز یعنی چه؟
بانک مرکزی هر سال عددی منتشر می‌کند که نشان می‌دهد قیمت‌ها نسبت به سال‌های قبل چقدر بالا رفته است. به این عدد شاخص می‌گویند. دادگاه و اداره‌های اجرای ثبت مهریهٔ نقدی را با همین شاخص به نرخ روز می‌کنند.
حسابش ساده است:
مثلاً اگر مهریه امسال (۱۴۰۵) پرداخت شود، شاخص سال ۱۴۰۴ در صورت کسر می‌آید. شاخص هر سال معمولاً اوایل سال بعد منتشر میشود.
منظور از «پرداخت» در قانون، زمانی است که حکم قطعی دادگاه اجرا میشود؛ نه روز عقد و نه روز دادخواست. پس اگر پرونده چند سال طول بکشد، مهریه با شاخص سالِ اجرا حساب میشود.
کدام مهریه‌ها به نرخ روز حساب می‌شوند؟
فقط مهریه‌ای که پول نقد باشد، مثلاً «پانصد هزار تومان» یا «یک میلیون ریال». این‌ها به نرخ روز نمی‌شوند:
- سکه و طلا: خودشان ارزش روز دارند. مهریهٔ سکه همان تعداد سکه است، به قیمت روز پرداخت.
- ملک، خودرو یا هر چیز معین دیگر: خود همان چیز داده میشود.
- وقتی در عقد طور دیگری توافق شده باشد: اگر زن و مرد هنگام عقد گفته باشند مهریه به نرخ روز نشود، همان توافق اجرا میشود.
مهریه را چطور میشود گرفت؟
مهریه از همان لحظهٔ عقد مال زن است و هر وقت بخواهد، می‌تواند آن را بخواهد. دو راه اصلی هست:
- از راه اجرای ثبت: با سند ازدواج به دفترخانه‌ای که عقد در آن ثبت شده می‌روید و درخواست اجرائیه می‌دهید. این راه معمولاً سریع‌تر و کم‌هزینه‌تر است و برای توقیف اموالی که به نام مرد ثبت شده به کار می‌آید.
- از راه دادگاه: با دادخواست در دفترهای خدمات الکترونیک قضایی. اگر مرد نتواند یک‌جا بپردازد، می‌تواند در دادگاه درخواست قسط بدهد.
پرسش‌های رایج
شاخص بانک مرکزی برای مهریه هر سال کی منتشر میشود؟
معمولاً اوایل هر سال، شاخص سال قبل منتشر میشود. تا وقتی شاخص تازه نیامده، حساب با آخرین شاخص منتشرشده انجام میشود و این ماشینحساب هم همین را به شما میگوید.
مهریهٔ سکه هم به نرخ روز حساب میشود؟
نه. مهریهٔ سکه همان تعداد سکه است و چون قیمت سکه خودش با بازار بالا میرود، شاخص روی آن اعمال نمی‌شود. مرد باید همان سکه‌ها یا قیمت روزشان را بپردازد.
اگر عقد امسال یا سال گذشته بوده باشد چه؟
برای عقدی که در سال آخرِ منتشرشده یا بعد از آن بسته شده، هنوز شاخص تازه‌تری نیامده است. برای همین، مهریه معمولاً همان مبلغ عقدنامه حساب میشود.
اگر یکی از زن و شوهر فوت کرده باشد، مهریه با کدام سال حساب میشود؟
وقتی مهریه از ارث (ترکهٔ) همسر فوتشده پرداخت میشود، مبنای حساب تاریخ فوت است، نه روز پرداخت. یعنی شاخص سالِ قبل از فوت به کار میرود.
نتیجهٔ این ماشینحساب در دادگاه هم همین است؟
روش همان روش بانک مرکزی است، ولی مبلغ نهایی را دادگاه یا اجرای ثبت تعیین می‌کند. اگر مهریه در چند نوبت پرداخت شده باشد یا شرط خاصی در عقدنامه باشد، حساب ممکن است فرق کند.
این متن برای آشنایی با قانون است و جای مشاوره با وکیل را در پروندهٔ خودتان نمی‌گیرد.